Diagnoza ADHD – na czym polega i po co ją wykonać?
Diagnoza ADHD pozwala lepiej zrozumieć przyczyny trudności z koncentracją, organizacją czy kontrolowaniem impulsów oraz dobrać odpowiednie formy wsparcia i leczenia.
Diagnoza ADHD – więcej niż test
Podejrzewasz u siebie albo swojego dziecka ADHD? Być może od dawna słyszysz: „jest nieuważny”, „nie potrafi się skupić”, „jest leniwy”, „wszystko odkłada na później”, „za dużo mówi”, „ciągle czegoś zapomina”.
Problem w tym, że ADHD nie diagnozuje się na podstawie jednej cechy ani jednego testu.
Rzetelna diagnoza to proces, którego celem jest nie tylko odpowiedź na pytanie: „Czy to ADHD?”, ale przede wszystkim:
„Co dokładnie powoduje trudności i jak możemy najlepiej pomóc?”
Jak wygląda diagnoza ADHD?
Proces dopasowujemy do wieku, sytuacji i zgłaszanego problemu. Wykorzystujemy rozmowę diagnostyczną, wywiad rozwojowy i kliniczny, standaryzowane narzędzia oraz informacje pochodzące z różnych źródeł.
W przypadku dzieci i młodzieży możemy wykorzystać m.in.:
- Conners 3,
- Young DIVA-5 – w odpowiednich grupach wiekowych,
- informacje od rodziców i nauczycieli,
- obserwację funkcjonowania dziecka,
- analizę funkcjonowania w domu, szkole i relacjach,
- w razie potrzeby dodatkowe badania dotyczące funkcjonowania poznawczego czy językowego.
U dorosłych proces może obejmować:
- pogłębiony wywiad dotyczący dzieciństwa i dorosłości,
- DIVA-5,
- ASRS-v1.1 jako narzędzie przesiewowe,
- ocenę funkcjonowania w pracy, relacjach i codziennym życiu,
- analizę objawów współwystępujących,
- diagnozę różnicową.
Ważne: wynik kwestionariusza nie jest sam w sobie diagnozą ADHD. Rozpoznanie wymaga oceny całego obrazu funkcjonowania, historii objawów, ich wpływu na życie oraz wykluczenia innych możliwych przyczyn. W przypadku dzieci szczególnie istotne jest potwierdzenie trudności w więcej niż jednym środowisku oraz zebranie informacji od rodziców, szkoły i samego dziecka.
Dlaczego diagnoza różnicowa jest tak ważna?
Problemy z koncentracją, impulsywnością, organizacją czy regulacją emocji mogą występować również m.in. przy:
- zaburzeniach lękowych,
- depresji,
- ASD,
- trudnościach językowych,
- specyficznych trudnościach w uczeniu się,
- problemach ze snem,
- przewlekłym stresie,
- traumie,
- innych zaburzeniach neurorozwojowych.
Dlatego nie chcemy po prostu „znaleźć ADHD”. Chcemy zrozumieć człowieka, który siedzi przed nami.
Co otrzymujesz po diagnozie?
Po zakończeniu procesu otrzymujesz:
- omówienie wyników,
- wnioski diagnostyczne,
- pisemną opinię,
- zalecenia do dalszej pracy,
- wskazówki dotyczące funkcjonowania w domu, szkole lub pracy,
- rekomendacje dotyczące dalszych konsultacji lub terapii.
Diagnoza nie jest etykietą. Jest mapą. Ma pomóc Ci zrozumieć, skąd biorą się trudności i co można z nimi zrobić.
